Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Klon i Okolic
Razem możemy więcej.
 
 
 

 
         Klon jest ciekawą pod względem architektonicznym i widokowym wsią Jest to duża, ładna wieś, o czytelnym układzie przestrzennym   i zachowanej w znacznym stopniu historycznej zabudowie.  Jest  to wieś położona w województwie warmińsko-mazurskim,  w powiecie  szczycieńskim (33 km od Szczytna), w gminie Rozogi.

            Klon jest prawdziwą perłą wiejskiej architektury drewnianej na Pojezierzu Mazurskim. Jeszcze w 1962 roku było tu około 100 zagród drewnianych. jest to wieś typu ulicówka o zwartej zabudowie, usytuowanej po obu stronach drogi,charakterystyczna dla Południowych Mazur.

Wieś została założona przez Jana Szymona w 1654 roku na 56 włókach chełmińskich. Od granicy z Rzeczpospolitą dzieliło wieś niespełna 3 km. Osadnicy pochodzili z Polski. W XVIII wieku większość mieszkańców wsi stanowili katolicy, w okresie późniejszym wzrosła liczba ewangelików. W latach 1708-1710 zaraza dżumy pochłonęła duże ofiary, 22 gospodarstwa całkowicie opustoszały. W 1730 roku były 64 gospodarstwa, a w połowie XIX wieku 128 domów. W 1893 roku pożar strawił znaczną część wsi, zniszczenia przyniósł również okres I wojny światowej.Po powstaniu styczniowym osiedliło się kilku powstańców, chroniąc się przed represjami ze strony caratu. Od 1800 roku była w Klonie ajencja pocztowa.Działała tu także Ochotnicza Straż Pożarna.

   W 1884 roku powstała Polska Biblioteka w Klonie założona przez Towarzystwo Czytelni Ludowych w Poznaniu. Była to jedna z pierwszych Bibliotek polskich na Mazurach. Zorganizowana została w ramach akcji antygermanizacyjnej. Biblioteka Polska w Klonie miała za główne zadanie dostarczenie dobrej, wartościowej książki polskiej, polskim czytelnikom. W drugiej połowie XIX wielu liczyła od200 do 300 woluminów. Rocznie biblioteka rejestrowała 60-80 czytelników.Biblioteka prowadziła nieprzerwanie swoją działalność do 1914 roku. Ponownie została powołana w 1919 roku i działała aż do sierpnia 1938 roku. Prowadził ją wówczas Alfons Kaliszewski - malarz z Klonu. W 1933 roku władze hitlerowskie wydały zakaz działania polskich bibliotek. Pomimo ciągłych rewizji i różnorodnych akcji prześladowczych ze strony gestapo Kaliszewskiemu i innym Polakom z Klonu udało się utrzymać bibliotekę. W 1938 roku cały księgozbiór został spalony a bibliotekarz aresztowany. dalsze jego losy nie są znane.Obecna Biblioteka  powstała w 1955 roku i mieści się w drewnianym zabytkowym budynku w centrum wsi.

                                                W 1866 wzniesiono kościół katolicki, malowniczo usytuowany na wzgórzu obsadzonym drzewami. Murowany z kamienia, w górnej partii łączonego z cegłą. Zakościołem powstał także cmentarz. Parafia katolicka była duża, obejmowała okoliczne miejscowości. Dużo później, bo dopiero w latach 1935-1937 pobudowanoi wyświęcono kościół ewangelicki. Pierwszym i zarazem ostatnim pastorem nowo wzniesionej świątyni był pastor Kuhnapfel, (który zginął jako kapelan podStalingradem). Do 2004 roku kościół ewangelicki stał opuszczony, niszczał i wymagał gruntownej renowacji. W 2004 roku budynek kościoła został zabezpieczonyprzed dalszym niszczeniem. Prace zabezpieczające i porządkowe wykonali uczniowie i nauczyciele Gimnazjum w Rozogach oddział w Klonie przy wsparciuczłonków Stowarzyszenia na Rzecz Rozwoju Wsi Klon i Okolic w ramach projektu"Miejsca , które wołają o pomoc" finansowanego przez FundacjęWspomagania Wsi oraz Fundację Batorego. Obecnie właścicielem budynku wraz z działką jest Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Wsi Klon i Okolic                                                 

  . W 1840 roku przybyły z Pomorza kupiec Fridrich  Fehrmann założył tu gospodę 9 w późniejszym czasie istniały jeszcze dwie gospody). zaczęło się też rozwijać rzemiosło i handel. Powstały dwie rzeźnie, trzy stolarnie i dwie kuźnie wiejskie. Zbudowano na pobliskim wzgórzu wiatrak. W 1900 roku oddano do użytku szosę prowadzącą przez klon do Księżego lasku. W czasie I wojny światowej wojska rosyjskie ograbiły i splądrowały wieś, spalono 27 zabudowań. W 1923 roku postawiono pomnik (na cześć ofiar) na skrzyżowaniu dróg przed ewangelicką szkołą, a obok posadzono dąb cesarski. We wsi była także szkoła katolicka, która miejscowiła się naprzeciwko kościoła katolickiego. Obie szkoły pobudowano w 1869/70 roku. Zabytkowy budynek szkoły ewangelickiej zachował się do dziś.Budynek obecnej szkoły podstawowej szkoły podstawowej i gimnazjum wybudowano w1939 roku. Początkowo mieścił się w nim obóz pracy żeńskiej.

   Niejednokrotnie miały miejsce wydarzenia świadczące o polskości i patriotyzmie mieszkańców Klonu:

pomoc w powstaniu styczniowym (przerzuty broni i opatrunków,opieka nad rannymi powstańcami)

głosowanie za Polską w czasach plebiscytu

dostarczanie polskich książek i czasopism mimo represji i szykan wielokrotnie zakładano polską szkołę i polską bibliotekę publiczną

 

Z Klonem byli związani:

Michał Kajka - poeta, dostarczał polskie podręczniki do nowo tworzącej się szkoły

August Hasselberg - Urodzony w Klonie w 1880 roku działacz mazurski

Karol Pentowski - urodzony w Klonie działacz mazurski

Alfons Kaliszewski - malarz z Klonu i bibliotekarz

Jan Lippert - urodzony w Klonie w 1877 roku działacz mazurski


 

   






Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum.
Wspierane przez Hosting o12.pl